NHÂN DÂN VIỆT NAM.ORG
TIẾNG NÓI CỦA MỘT SỐ NGƯỜI VIỆT YÊU NƯỚC TRONG NUỚC VÀ HẢI NGOẠI VẬN ĐỘNG TOÀN DÂN QUYẾT TÂM
CÓ NGÀY VUI ĐẠI THẮNG VIỆT NAM III LÀ ĐẬP TAN ÂM MƯU DBHB CỦA ĐẾ QUỐC MỸ, GIẢI TRỪ VÀ GIẢI HOẶC
GIẶC ÁO ĐEN VATICAN – GIẶC ÁO ĐEN BẢN ĐỊA – GIẶC TIN LÀNH

    Giới thiệu một số website:

   * Cong San
   * Nhan Dan
   * Cong An
   * Cong An N.D.
   * Quan Doi N.D
   * Lao Dong
   * Thanh Nien
   * Tuoi Tre
   * Saigon G, P.
   * VNA Net
   * Voice of V.N.
   * www.chuyenluan.com
   * www.duoctue.org
   * www.khuongviet.net
   * www.nguoivietyeunuoc.org
   * www.nguyentua.com
   * www.dongduongthoibao.net
   * www.dongduongthoibao.com
   * home.comcast.net/~charlieng


   

"ĐIỆP VIÊN" KHÔNG SỐ


Nhà văn Thiếu Sơn cùng các trí thức cách mạng

trong một buổi họp mặt sau ngày 30/4/1975.

 ( Người ngoài cùng bên phải là KTS Huỳnh Tấn Phát)

 

 

“Điệp Viên” Không Số

 

 

    Nhà báo Thiếu Sơn tên thật là Lê Sỹ Quư, quê gốc ở Hải Dương. Ông sinh ra cách đây đúng một trăm năm: năm 1908. Ngay từ nhỏ, Lê Sỹ Quư đă bộc lộ ḷng ham mê văn học. Cậu bé đọc cả sách ta lẫn sách bằng tiếng Pháp, thậm chỉ c̣n thử dịch những trang văn Pháp ngữ mà cậu yêu thích ra tiếng Việt. Cũng từ khi c̣n khá nhỏ, Lê Sỹ Quư đă có một số bài văn được đăng trên tờ Khai hóa và Nam Phong với tên thật của ḿnh. “Điệp viên” không số

 

    Ngày 4/3/1972 trên tờ "Tin sáng Sài G̣n" đă đăng một cái tin ngắn nhưng làm chấn động dư luận miền Nam lúc bấy giờ, nguyên văn như sau: "Một ổ điệp báo bị bắt tại Sài G̣n: Nguồn tin thông thạo cho biết, cơ quan an ninh vừa bắt một ổ điệp báo ở Sài G̣n. Trong đó có nhà văn Thiếu Sơn và nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu. Hiện cơ quan t́nh báo đang phối hợp với Tổng nha Cảnh sát đă bủa lưới bắt trọn ổ điệp báo này".

 

    Trước đó, Thiếu Sơn đă công bố trên báo Điện Tín và Thần Chung ở Sài G̣n một bài báo rất chân thành và đúng mực nhan đề "Bài học Hồ Chí Minh". Chính quyền Sài G̣n v́ bất lực nên đă vu cho ông tội làm điệp báo để dễ bề đàn áp một trí thức khả kính, luôn lấy chủ nghĩa dân tộc và tinh thần yêu nước làm trọng. Thực ra đấy không phải là lần đầu nhà báo Thiếu Sơn phải nếm mùi tù giam. Phi lao lư bất thành nhân sỹ, đó có lẽ là điều có thể đúc kết được từ cuộc đời làm báo dài lâu của ông.

 

    Nhà báo Thiếu Sơn tên thật là Lê Sỹ Quư, quê gốc ở Hải Dương. Ông sinh ra cách đây đúng một trăm năm: năm 1908 (thời gian trôi qua quá lâu nên ngay cả người nhà của ông cũng không nhớ được chính xác ngày tháng chào đời của Thiếu Sơn). Cha ông là một công chức nhỏ của chế độ thực dân (thông ngôn ở Ṭa sứ Bắc Kỳ, ngạch thượng du), chỗ làm việc không ổn định nên bản thân Thiếu Sơn sau này cũng không biết ḿnh đă cất tiếng khóc chào đời ở địa phương nào.

 

    Cậu bé Lê Sỹ Quư hồi nhỏ cũng không được hưởng sự chăm nom của mẹ v́ ông bố "công chức c̣m" nhưng tính t́nh đào hoa, như đa số các công chức thời ấy không xa lạ ǵ với chuyện "một trà, một rượu…" nên đă bỏ người mẹ của Thiếu Sơn (bà sinh được ba người con nhưng chỉ có một ḿnh Thiếu Sơn là sống sót) để lấy thêm liên tiếp hai đời vợ nữa.

 

    Cũng v́ hay phải nay đây mai đó theo cha trên các tỉnh thượng du nên cậu bé Lê Sỹ Quư không có điều kiện tiếp nhận học vấn một cách quy củ. Ở quê, Sơn chỉ được học đến lớp vỡ ḷng. Phải tới năm lên 7-8 tuổi, Lê Sỹ Quư mới được cha đưa về Hà Nội nhờ bà cô ruột nuôi ăn học nhưng lên lớp nh́ lại phải theo cha về Móng Cái v́ lúc đó, ông cụ được phân về đấy làm việc…

 

    Tuy nhiên, ngay từ nhỏ, Lê Sỹ Quư đă bộc lộ ḷng ham mê văn học. Cậu bé đọc cả sách ta lẫn sách bằng tiếng Pháp, thậm chỉ c̣n thử dịch những trang văn Pháp ngữ mà cậu yêu thích ra tiếng Việt. Cũng từ khi c̣n khá nhỏ, Lê Sỹ Quư đă có một số bài văn được đăng trên tờ Khai hóa và Nam Phong với tên thật của ḿnh.

 

    Mặc dù rất sáng dạ nhưng do hoàn cảnh gia đ́nh và bệnh tật mà anh thanh niên Lê Sỹ Quư đă không thi đậu được tú tài. Lúc này, người cha đă về hưu nên gia cảnh tương đối túng bấn. Đang lúc bĩ cực, gặp kỳ thi tuyển nhân viên bưu điện toàn Đông Dương được tổ chức ở Hà Nội, Lê Sỹ Quư đă đầu đơn xin tham gia và đậu ngay chân thủ khoa.

 

    Tuy vậy, Lê Sỹ Quư cũng không được làm việc ở gần cha ḿnh mà phải vào làm thư kư ở Nhà dây thép Gia Định. Đồng lương viên chức không nhiều nhưng cũng đủ để giúp anh không phải quá lo sinh kế. Và v́ thế, vốn có tâm hồn mơ mộng "nghệ thuật vị nghệ thuật" nhưng cũng rất biết cách tư duy tỉnh táo và mạch lạc, chàng trai trẻ đất Bắc đă sớm tham gia vào công việc làm báo ở Nam Kỳ và bút danh Thiếu Sơn đă xuất hiện.

 

    Trong tập hồi ức của ḿnh, ông giải thích về bút danh này như sau: "Người ta chí hoặc gởi cho sông, hoặc để ở núi. Ở sông th́ nước chẩy hoài hoài. C̣n núi th́ cứ ở yên một chỗ. Tôi không thích sự lưu động. Tôi thích sự vĩnh cửu nên tôi lựa núi. Nhưng tôi muốn cho cái núi của tôi phải cứng rắn xanh tươi, phải có cái tráng khí của thiếu thời. Bởi thế nên tôi mới lấy bút hiệu: Thiếu Sơn".

 

    Bút danh Thiếu Sơn đă trở nên quen thuộc từ đầu những năm 30 của thế kỷ trước với cả một loạt các bài phê b́nh văn học trên tờ Phụ nữ Tân văn là tờ báo Nam Kỳ ưa thích từ ngày ở ngoài Bắc. Rồi tới năm 1932, Thiếu Sơn đă tập hợp các bài phê b́nh văn học đă đăng báo của ḿnh gửi ra Hà Nội in thành tập sách "Phê b́nh và cảo luận". Tập sách đầu tay được dư luận trí giả cả trong Nam ngoài Bắc hoan nghênh nên càng thôi thúc Thiếu Sơn đi sâu vào nghiệp cầm bút, mặc dù ngay từ lúc đó ông đă nhận ra một điều "tiền sống về nghề văn không đủ nuôi người"…

 

    Ngay từ những bài viết đầu tiên đă bộc lộ một đặc điểm rất rơ trong phong cách viết của Thiếu Sơn: chân thực tới cùng trong mọi suy tư và nhận định, không lụy người cũng không lụy thời. Ông chủ trương "nghệ thuật vị nghệ thuật" một cách chân chính và thực tâm nên rốt cuộc trong mọi hoạt động của ḿnh, Thiếu Sơn luôn hướng tới mục tiêu vị nhân sinh.

 

    Chính v́ thế nên mặc dù bài "Hai cái quan niệm về văn học" của Thiếu Sơn, đăng trên Tiểu thuyết thứ bảy năm 1935 đă vô t́nh châm lửa khai mạc cuộc bút chiến về sau diễn ra rất nóng bỏng "Nghệ thuật vị nghệ thuật hay nghệ thuật vị nhân sinh" nhưng trên phương diện xă hội, ngay từ lúc bấy giờ, tư duy và hành động của con người khi đó vẫn c̣n chủ trương chui trong "tháp ngà của trí tuệ", đă gần gụi với cuộc đấu tranh v́ nền độc lập của dân tộc, của đất nước.

 

    Đặc biệt là từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Thiếu Sơn càng hiểu ra rằng, trong điều kiện vận nước đang trong thế chông chênh và biến động như thế, không thể nào hoàn toàn đứng ngoài thời cuộc.

 

    Và Thiếu Sơn đă t́m tới đảng Xă hội Pháp SFIO v́, như ông sau này nhớ lại, "đảng này lúc đó ủng hộ cuộc kháng chiến của Việt Nam" và nhận trách nhiệm làm Tổng thư kư chi bộ Việt Nam của SFIO, đồng thời kiêm chủ bút tờ Justice (Công lư) có khuynh hướng tiến bộ rơ rệt trong làng báo Sài G̣n khi ấy (đây là tờ báo đầu tiên bằng tiếng Pháp, xuất bản ở Sài G̣n, ủng hộ rơ rệt cuộc kháng chiến của chúng ta trong những năm đầu).

 

    Theo hồi ức của ông Phạm Hữu Tùng, nguyên Ủy viên Thường vụ Chi hội Văn nghệ Nam Bộ, nguyên Ủy viên Thường vụ Hội các nhà viết báo Nam Bộ, "sự nghiệp cầm bút của Thiếu Sơn rực rỡ nhất "ở vào giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, khi trên mặt các báo Sài G̣n thời kỳ phong trào "báo chí thống nhất" nở rộ, luôn có bài kư tên Thiếu Sơn được mọi người t́m đọc…".

 

    Năm 1947, ông c̣n cho xuất bản tập sách "Giữa hai cuộc cách mạng 1879 và 1945", thể hiện rất rơ quan điểm yêu nước và ủng hộ kháng chiến của ḿnh. Uy tín của Thiếu Sơn như một nhà báo đấu tranh cho công lư lên cao đến mức năm 1948, khi tướng Nguyễn Văn Xuân  được Pháp cho đứng ra lập chính phủ, ông ta đă đánh tiếng mời nhà báo Thiếu Sơn làm một chân Bộ trưởng nhưng ông đă từ chối dẫu gia cảnh lúc đó vẫn tiếp tục cực kỳ tùng tiệm…

 

    Cũng trong những năm kháng chiến chống Pháp, đă có lúc Thiếu Sơn can đảm rời bỏ nếp sống đô thành để đi vào bưng biền làm báo giúp nước, chứ không chịu để ng̣i bút phải uốn cong đi v́ sức mạnh lợi quyền của kẻ thù. Trước đó, ông đă một lần bị thực dân Pháp giam vào tù ngục. Tại bưng biền, Thiếu Sơn đă tham gia làm báo Cứu quốc Nam Bộ…

 

    Chỉ sau năm 1954, theo sự phân công của tổ chức, Thiếu Sơn mới quay trở về Sài G̣n trong vai tṛ một trí thức theo chủ nghĩa dân tộc. Chính quyền Ngô Đ́nh Diệm quá đa nghi và tàn bạo đă bắt ông vào tù (đây là lần thứ hai ông phải chịu cảnh giam cầm, kéo dài tới 4 năm) và chỉ tới cuối năm 1963, ông mới được trả lại tự do.

 

    Và Thiếu Sơn lại tiếp tục công việc mà ông thích nhất và thạo nhất: viết báo. Thiếu Sơn là một người sinh ra để làm báo nên ông viết rất nhanh và cũng rất sâu. Viết về chủ đề ǵ ông cũng rất chú trọng tới những thông điệp văn hóa và đạo đức cần tôn vinh. Số lượng các bài báo của ông đă được công bố rất lớn.

 

    Trong hàng hoạt các bài viết ở cuối những năm 60 trên những tờ báo có ảnh hưởng lớn tại Sài G̣n như Thần chung, Dân chủ mới… Thiếu Sơn đă lại làm sáng lên một tinh thần vị nghĩa quen thuộc với những "Bài học quê hương" với "Tầm nh́n nhân loại". Càng ngày ông càng nh́n nhận rơ hơn vai tṛ của giới trí thức trong sự nghiệp cứu nước chung của dân tộc: "Nếu không đủ khí tiết để giữ ḿnh th́ phải nhờ tới sự hỗ trợ của nhân dân để khỏi làm khách lạ của quê hương và được sống trong t́nh thương dân tộc. Trí thức không thể sống cô đơn và lư tưởng phải bắt nguồn từ thực tế…".

 

    Chính những bài viết có sức cuốn hút mạnh mẽ của Thiếu Sơn, đặc biệt là những bài báo viết kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hướng tới cội nguồn chính nghĩa của dân tộc, đă khiến chính quyền tay sai ngoại bang ở Sài G̣n hoảng sợ. Và đây cũng là nguyên nhân khiến chúng phải đưa ông vào tù, chứ thực ra, gọi ông là "điệp viên" th́ là một sự phóng đại quá đáng. Thế nhưng, một con người dẫu quen nhiều với mọi tiện nghi nhưng lại có khí tiết vững vàng th́ mọi cạm bẫy và đe dọa của kẻ thù đều không thể làm cho nhụt chí.

 

    Ở trong tù, Thiếu Sơn vẫn luôn giữ cho ḿnh một nếp sống can đảm, chính trực. Tháng 3/1974, chính quyền Sài G̣n đă buộc phải trao nhà báo Thiếu Sơn cho chính phủ cách mạng lâm thời… Sau đó, ông được đưa ra Bắc rồi sang Pháp công tác… Khi nghe tin miền Nam được hoàn toàn giải phóng ngày 30/4/1975, nhà báo Thiếu Sơn đă xin về nước để được ḥa chung với  niềm vui dân tộc và để không phải "chết ở đất lạ quê người".

 

    Nhà văn - nhà báo Thiếu Sơn qua đời ngày 3/1/1978 ở TP Hồ Chí Minh. Trước đó không lâu, năm 1977, trong bài báo "Trí thức với cách mạng và cách mạng với trí thức" đăng trên tờ Sài G̣n giải phóng, Thiếu Sơn đă viết: "Bản thân tôi không phải là một người cách mạng, nhưng tôi đi theo cách mạng cho tới ngày đất nước đă sạch bóng quân thù. Tôi có bạn trong những người kháng chiến và những người chỉ sống ở thành nhưng vẫn hướng về cách mạng. Tôi tin tưởng một dân tộc đă tạo nên chiến thắng Điện Biên Phủ và Đại thắng Mùa xuân 1975 sẽ dư sức đưa đất nước vượt qua mọi khó khăn".

 

    (Xin cảm ơn ca sĩ lăo thành Quang Hưng đă cung cấp tư liệu cho bài viết này)

 

 

Phan Long, ANTG, ngày 7/7/08

NDVN, ngày 16/8/08



<Go Back>
Printer Friendly Page Send this Story to a Friend